ايرج افشار
317
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى )
مختصر خيابان شمالى جنوبى كه در وسط آن خيابان بازار مسگرها قرار گرفته و در شرقى چهلستون مقابل اين خيابان باز مىشود . مقابل اين در يك دستگاه عمارت مفصّلى است به نام « طاق تيمورى » كه درست علت تسميه و زمان بناى آن معلوم نشده و در اين اواخر زبالهدانى و مخروبه و بكلّى آثار نقاشى و تذهيبهاى اوّليّهء آن از ميان رفته بود ، اركان حرب لشكر جنوب آن را به خوبى تعمير كرده و قسمتى از آن را به كتابخانهء عمومى مبدّل ساخته است و قسمت خلف آن را هم به كلوب صاحبمنصبان اختصاص داده . اين كتابخانه حاليه هر روز مفتوح است و عامّه براى استفاده به آنجا مىآيند و در اطاق قرائت آن به خواندن كتب و جرايد وقت مىگذرانند . بعد از اين عمارت باغ چهلستون شروع مىشود كه عمارت اصلى چهل ستون در سمت مغرب آن قرار گرفته و محاذى عمارت سابق الذكر است و در وسط باغ بين اين دو عمارت حوض بزرگ درياچه مانندى است كه هميشه پر از آب و اسباب صفاى كلّى باغ است . عمارت چهلستون در جلو خود ايوان مرتفع دلگشايى دارد و سمت مشرق متوجه حوض فوق الذكر ، اين ايوان را بيست عدد ستون مرتفع چوبى حفظ مىكند . امروز روى اين ستونهاى هشت سطحى را چوب و تخته كوبيدهاند ولى سابقا تمام آنها از آينه [ 43 ] و نقوش مستور بوده و منظرهء زيبايى داشته است . زير چهار عدد از ستونهاى فوق سنگ بزرگى است كه آنها را به صورت شير يالدار حجّارى كرده و سابقا بين اين چهار ستون حوض مرمرى قشنگى بوده كه از دهان چهار شير مزبور آب داخل حوض مىشده ولى حاليه حوض را بكلّى پر كردهاند . عمارت چهلستون از بناهاى شاه عباس ثانى است و چون بعد از آن پادشاه يكمرتبه طعمهء حريق شده شاه سلطان حسين آن را تعمير كرده است . اهالى مىگويند سابقا ايوان جلوى عمارت چهلستون داشته و به همين مناسبت هم آن را چهلستون مىگفتند . در تعمير زمان شاه سلطان حسين عدد ستونهاى آن را به بيست منحصر كردهاند . بعضى هم مىگويند چون پيشتر در وسط ايوان حوض بوده و عكس بيستستون فعلى در آب مىافتاده و بيستستون ديگر